۱۳۸٩/٥/۱

 

خبر مرگ دردناک کاظم برگ‌نیسی، مترجم و پژوهشگر، برای من بسیار غیر منتظره بود؛ با اینکه او را از نزدیک ندیده بودم و با او هیچ نشست و برخاست و مراوده‌ای نداشتم. دیدارهای من با او در کتاب‌هایش بود: ترجمه‌های درخشان او از اشعار و نوشته‌های ادونیس ـ شاعر معاصر عرب ـ و سه چهار کتابی که انتشار فکر روز ازو چاپ کرد و خوانشی دقیق بود از آثار حافظ و خیام و سعدی و مولوی. در این مجموعه، کتاب «حکیم عمر خیام و رباعیات» (تهران، فکر روز، اسفند 1383) به‌راستی پژوهشی یگانه و جامع در مورد خیام، زندگی، آثار و رباعیات اوست. این اثر، یک حرکت رو به جلو در عرصه خموده و رخوت آلود خیام پژوهی به‌شمار می‌رود. اما به دلیل نحوه عرضه آن، جایگاه و اهمیت آن درست شناخته نشد.

کتاب را انتشارات فکر روز به عادت معهود خود در شمایلی بسیار آراسته و در گونه کتاب‌های مذهّب و نفیس به چاپ رساند. با مینیاتورهای اردشیر مجرد تاکستانی و به خط نه چندان استادانه عباس صدیق، بر روی کاغذ گلاسه و با قابی زیبا. این همه ظاهر آرایی و زیور آلات، کتاب را از دسترس خوانندگان راستین چنین اثری دور داشت و آن را زینت کتابخانه‌ها کرد، برای نخواندن. و لاجرم، محتوای دقیق و عمیق و سرشار از نکات تازه و کشف‌ و شهودهای وجدآور و استدلال‌های دلنشین و ارجاعات گسترده به منابع دست اول مغفول ماند و ندیدم کسی به معرفی آن برخاسته باشد و یا حتی در پژوهش‌های خود بدان ارجاعی داده باشد.

کتاب «حکیم عمر خیام و رباعیات»، 176 صفحه مقدمه دارد، 50 صفحه دیگر آن به نقل رباعیات برگزیده خیام و شرح و توضیح رباعیات اختصاص دارد. و در انتهای کتاب نیز ترجمه رباعیات خیام به قلم فیتزجرالد و برگردان فارسی آن به قلم برگ‌نیسی گنجانده شده است. در لابلای صفحات کتاب نیز بویژه در دو بخش پایانی آن، مینیاتورهایی چنانکه افتد و دانی، قرار داده‌اند که به رغم چیره دستی استاد تاکستانی، همگی برای چنین کتابی، آفتی هستند اساسی.

مهمترین بخش کتاب، مقدمه آن است. برگ‌نیسی ضمن آنکه همه منابع موجود را برای نگارش مقدمه دیده و بر رسیده، برخلاف 90 درصد پژوهشگرانی که نگارش‌های متقدمین را سندی مسلّم می‌انگارند، در محتوای یک یک آنها دقیق شده و آنها را با اسناد و قراین تاریخی و عقلی مورد نقد و داوری منصفانه قرار داده و غث و سمین و درست و نادرست آنها را مشخص کرده است. احاطه و اشراف برگ‌نیسی بر منابع عصری و نحوه سامان دادن مباحث کتاب، واقعاً غبطه برانگیز است. به گفته مؤلف در مقدمه کتاب، یادداشت‌های او دو سه برابر متن چاپی بوده و به علت محدودیت صفحات، از درج بسیاری از آنها چشم‌پوشی کرده است. کاش اهل همتی پیدا شود و مقدمه کتاب حاضر را به همراه یادداشت‌های منتشر نشده، در کتاب جداگانه به اهل تحقیق عرضه کند. قصد این نوشته، معرفی کتاب نبود. غرض یادکرد مؤلف درگذشته آن بود که باور مرگش هنوز هم برای من دشوار است.

 





کلمات کلیدی :یادداشتها

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ۸:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٥/۱
    لینک مطلب   نظر شما ()