۱۳۸٦/۱٠/٢۳

 

شیخ محمد حسن قارانی سیرجانی معروف به پیغمبر دزدان (نبی السارقین) از شخصیتهای عجیب تاریخی است. وی در نیمه دوم قرن 13 هـ . ق خود را «پیغمبر دزدان» لقب داد و طولی نکشید که آوازهاش در فارس و کرمان پیچید. از وی نامهها و اشعار طنزآمیزی بجای مانده که آقای دکتر باستانی پاریزی آنها را در کتاب پیغمبر دزدان با شرح و تفصیل فراوان و گاه زائد به چاپ رسانده است. وی در فاصله سالهای 1301 تا 1310 ق درگذشته است.

تعداد نامههای کتاب 58 است و در نامه سیزدهم، نبی السارقین سطری از منظومه معروف «صدای پای آب» سهراب سپهری را تضمین فرموده است:

«زبان تضرع گشوده و عرض کرد: بارالها! میان پیغمبران به چشم تفاوت نگاه کردن چه معنی دارد؟

ـ گل شبدر چه کم از لاله قرمز دارد؟ » (پیغمبر دزدان، چاپ شانزدهم: 1380، ص 376)

اگر هر مورخ و مصحح دیگری غیر از دکتر باستانی پاریزی متولی چاپ نامههای نبی السارقین بود، به ضرس قاطع و اطمینان خاطر میگفتم که سهراب سپهری این سطر درخشان را از داخل نامههای پیغمبر دزدان کش رفته (و یا امانت گرفته) و بدون ذکر مأخذ در منظومه خود داخل کرده است. اما با شیوه مرضیهای که دکتر باستانی پاریزی در تصحیح متون دارند، مرددم که آیا باستانی پاریزی این سطر سهراب را به مناسبت و سهواً داخل نامههای نبی السارقین نکرده است؟ بخصوص آنکه اثرات آشنایی و دلبستگی ایشان به اشعار سهراب سپهری بالاخص «صدای پای آب» در مقدمه همین کتاب پیغمبر دزدان نیز مشهود است (ص 17 و 18).

علاوه بر این، از لحاظ سبکی، سطری که نقل شد به هیچ وقت نمیتواند محصول دوران حیات پیغمبر دزدان باشد. صفت قرمز برای لاله، به جای سرخ، از تعابیر عصر حاضر است و نحو جمله نیز به نظر میرسد در نیم قرن اخیر در زبان فارسی رایج شده است: کم نداشتن از چیزی. و از همه مهمتر، گل شبدر است که شاید تا قبل از این شعر سهراب، از زمین هیچ شعر جدیدی سر بر نیاورده باشد.

بنابراین، به احتمال بسیار، این سطر را مصحح از پیش خود در نامههای نبی السارقین وارد کرده است.

..

توضیح. برای رفع سوء تفاهم احتمالی باید بگویم که ذکر این نکته به منزله نادیده گرفتن زحمات دکتر باستانی پاریزی در احیا و معرفی تاریخ و ادبیات کرمان زمین نیست. من کتاب «شاعران قدیم کرمان» را تقدیم به این پیر کرمان شناسی کردهام. غرض ازین یادداشت، ذکر یک نکته بود که در مطالعه مجدد کتاب پیغمبر دزدان به ذهنم رسید و تا کنون متوجه آن نشده بودم و ندیدهام که کس دیگری نیز به آن توجه کرده باشد.

 

 





کلمات کلیدی :یادداشتها و کلمات کلیدی :کرمانیات

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ٩:٢٢ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٦/۱٠/٢۳
    لینک مطلب   نظر شما ()