۱۳۸٥/۱۱/٦

 

خانم پروین سلاجقه در نظر دارد کتاب فرهنگ تحلیلی موتیوها، نمادها و نشانه‌ها در شعر سبک هندی را در آینده نزدیک به چاپ بسپارد. این محقق در گفتگو با خبرگزاری ایبنا، گفت: کار نگارش این فرهنگ مراحل پایانی خود را طی می‌کند و از دو بخش تشکیل شده است. بخش نخست آن به بنیانهای نظری در باب نشانه، نماد و موتیو در شعر اختصاص دارد و در بخش دوم آن که خود 13 فصل دارد، موتیوهای شعر سبک هندی بررسی شده است. سلاجقه با بیان این مطلب که نخستین بار است که چنین فرهنگی در زبان فارسی منتشر می‌شود، گفت: البته من بعید می‌دانم که در زبانهای دیگر نیز چنین فرهنگی پیش ازین منتشر شده باشد. (روزنامه ایران، پنج‌شنبه 5 بهمن 85، ص آخر)

....

بر این خبر که مایه مسرت اهل فکر و فرهنگ است، دو تعلیقه لازم است:

اول. دکتر شفیعی کدکنی در انتهای کتاب شاعر آینه‌ها که به بررسی سبک هندی و شعر بیدل اختصاص دارد، بخشی به اسم «فرهنگ تداعی‌ها (خوشه‌های خیال یا شبکه تصویرها) گنجانده است و در مقدمه آن آورده است: در شعر هر ملتی، مجموعه‌ای قرارداد ادبی وجود دارد که شاعران نسل اندر نسل آن را عملاً پذیرفته‌اند و سابقه تاریخی بعضی ازین قراردادها، گاه عمری دراز دارد. مثلاً عاشق گل بودن بلبل، یا عاشق شمع بودن پروانه... مسیر پیدایش و شکل‌گیری و تکامل مجموعه این سنتها یکی از مهمترین مسایل بنیادی تاریخ شعر فارسی است که کمتر به آن توجه شده است. تهیه فرهنگی از مجموعه این سنتها، عمر چندین نسل را خواهد گرفت، ولی این کار روزی باید انجام شود. درین یادداشت سعی بر آن است که در محدود چند موتیو (Motive) یا تم (Theme) خاص،‌ شبکه تداعی‌ها و زمینه تصویرسازی شاعر بررسی شود. (شاعر آینه‌ها،‌ ص 321).

به نظر می‌رسد این بخش کتاب دکتر شفیعی کدکنی، الهام‌بخش خانم سلاجقه در تدوین فرهنگ موتیوها در شعر سبک هندی بوده است. با توجه به بی‌سابقه بودن چنین کاری در زبان فارسی، اخلاق علمی ایجاب می‌کرد ایشان حداقل اشاره‌ای به این موضوع می‌داشتند.

دوم. ادعای آنکه چنین فرهنگی در زبانهای دیگر هم منتشر نشده است، از احتیاط و تدبیر به‌دور است و معنی‌اش این است که ایشان اشراف کامل بر جریان نشر تمام زبانهای عالم دارند و عقل می‌گوید که چنین ادعایی از ریشه باطل است. یکی از معایب مهم مصاحبه با خبرنگاران خبرگزاریها و نشریات، طرح مسایلی است که امکان بازبینی مجدد در آن وجود ندارد و عموماً بدون اصلاح و جرح و تعدیل و اعمال آخرین نظرات مصاحبه‌شوندگان انتشار می‌یابد.

 

 





کلمات کلیدی :یادداشتها

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ٧:۳٠ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/۱۱/٦
    لینک مطلب   نظر شما ()