۱۳۸۳/۳/٢۸

سرانجام دكتر نصرالله پورجوادي، استاد فلسفه دانشگاه تهران، مركز نشر دانگشاهي را ـ جايي كه 25 سال پيش بنيان نهاده بود ـ رها كرد و دكتر مرُ استاد زمين شناسي دانشگاه شيراز با حكم وزير آموزش عالي (اسم جديد وزارتخانه عجاتاً يادم نيامد) در ساختمان شماره 85 خيابان وزرا (پارك / خالد اسلامبولي سابق و محمد الدوره كنوني) مستقر شد.

            پورجوادي ليسانس خود را از آمريكا گرفت و فوق ليسانس و دكتراي خود را از ايران. رساله دكتري اش به گمانم در مورد فلسفه افلوطين بود. اما در اين سالها جريانهاي فكري و عرفاني قرن پنج و شش هجري در ايران از دغدغه هاي اصلي پژوهشهاي او بود. احمد غزالي و عين القضات همداني و ابوحامد محمد غزالي و فخر رازي و شيخ اشراق كساني بودند كه پورجوادي در مورد آثار و احوال آنها تحقيقاتي تازه انجام داده است. مسئله رؤيت و بررسي تاريخي موضوع لقاءالله در كلام و تصوف از جمله مسايلي بود كه به طور دقيق و وسيع در تحقيقات او مورد مطالعه گرفته است. پديده «زبان حال» كه آن را مي توان يك ژانر ادبي بديع به حساب آورد و تا كنون كسي در باب ابعاد و اهميت آن سخني نگفته است، از ديگر زمينه هاي پژوهشي پورجوادي است. «زبان حال» شگردي است كه نويسنده و شاعر به كمك آن و از زبان حيوانات و پرندگان و جمادات و مفاهيم عيني و ذهني مثل عشق و عقل و بخت و اقبال و روز و شب و خزان و بهار و تيغ و قلم حرف خود را بيان مي كند. در ادبيات فارسي اين شگرد مايه پديد آمدن آثار متعددي شده كه مهمترين آنها توسط پورجوادي گردآوري و تصحيح و با توضيحات كافي آماده چاپ شده است.

            پورجوادي البته در اين سالها همواره با مراكز قدرت ـ اگرچه در حوزه فرهنگي ـ تعاملاتي داشته است. وي از ابتدا تا سال گذشته، به طور پيوسته عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي بود. او و دكتر سروش و رضا داوري و ... را مي توان بنيانگذار انقلاب فرهنگي دانست. گو اينكه در پنج شش سال اخير سعي كرد فاصله خود را با قدرتمداران هرچه كمتر كند. ولي همواره بواسطه نسبتهاي سببي و نسبي با كساني مثل مير سليم و حداد عادل كمابيش از حاشيه امني برخوردار بود و آن را در روشن نگه داشتن چراغ فرهنگ در مركز نشر و رفع موانع و اشكال تراشيها به كار مي گرفت. با اين حال هميشه نيز نمي توانست دامانش را از مجادلات سياسي در حوزه فرهنگ برچيند. چنانكه در سال 1374 او نيز همچون كسان ديگر از سوي روزنامه كيهان و هفته نامه كيهان هوايي و نشريه صبح به تهمت دگرانديشي و ارتباط با بنيادهاي معلوم الحال خارجي گرفتار آمد و ناچار شد نشريه محبوبش يعني نشر دانش را تا روي كار آمدن خاتمي، به طور خودخواسته دو سه سالي تعطيل كند.

            تأسيس مركز نشر دانشگاهي به اين نيت صورت گرفت كه كتابهاي درسي مورد نياز دانشگاهها را تأليف و ترجمه و منتشر كند. بدين منظور گروههاي مختلفي در اين مركز بوجود آمد و استادان دانشگاه و پژوهشگران و مترجمان و ويراستاراني كه بعد از انقلاب ـ مخصوصاً در دوران انقلاب فرهنگي ـ بيكار مانده بودند جايي براي پرداختن به كارها و فعاليتهاي مورد علاقه خود يافتند. در مركز نشر چهره هاي متفاوتي را از نويسنده و شاعر و محقق و سياسي و غير سياسي مي شد ديد. از علي بابا چاهي و ناصر ايراني و عليرضا جباري گرفته تا ابوالحسن نجفي و اسماعيل سعادت و احمد سميعي و علي اشرف صادقي.

پورجوادي تقريباً همزمان با تأسيس مركز نشر، مجله نشر دانش را منتشر كرد كه جز آن وقفه  دو سه ساله ، تا امروز به طور مرتب منتشر شده است. به تدريج نشريات مركز رو به گسترش نهاد و هر سال نشريات جديدي متولد شد: معارف ، زبان شناسي ، باستان شناسي و تاريخ ، شيمي، فيزيك ، رياضي، بهداشت جهان، انسان شناختي، نامه ايران باستان و نشريه فرانسوي زبان لقمان ، و نشريه آلماني زبان پژوهشهاي ايران شناختي. پورجوادي مقالات خود را بيشتر در نشر دانش و معارف چاپ مي كرد. سرمقاله هاي نشر دانش هر بار به يكي از موضوعات روز در حوزه فرهنگ اختصاص داشت. بخشي از سرمقاله هاي پورجوادي سال گذشته در كتاب ايران مظلوم تجديد چاپ شد.

 از كارهاي مهم مركز احياي ويراستاري و پرورش ويراستار بود. تعداد زيادي از ويراستاران مؤسسه فرانكلين پس از انقلاب در مركز نشر گرد آمدند و با انتشار مقاله و برگزاري دوره هاي ويراستاري در احياي اين فن نقش مؤثري ايفا كردند. كتاب غلط ننويسيم ابوالحسن نجفي كه از مطرحترين كتابهاي اين حوزه در دو دهه پيش به شمار مي آيد، محصول همين تفكر و سياست بوده است. برگزاري سمينار «زبان فارسي و زبان علم» كه مقالات آن در كتابي تحت همين عنوان گرد آمد، از فعاليتهاي قابل توجه مركز نشر بود.

            فعاليتهاي انتشاراتي مركز نشر در 25 سال گذشته تقريباً كارنامه پرباري را تشكيل مي دهد، بخصوص در حوزه علوم انساني. و اغلب كتابهايي كه مركز نشر در اين زمينه منتشر كرده توانسته است به بلوغ جريان فرهنگي كمك كند. كتابي كه پورجوادي در سه چهار سال گذشته همت و هزينه زيادي بابت چاپ آن صرف كرد سفينه تبريز بود. سفينه تبريز دستنويس ارزشمندي است كه كاتب فرهيخته اي به نام ابوالمجد محمد بن مسعود تبريزي در سالهاي 721 تا 723 هـ . ق كتابت كرده و شامل حدود 200 رساله و منظومه است و در ادب فارسي كتابي به اين حجم و جامعيت سراغ نداريم و راهگشاي بسياري از پژوهشهاي ادبي و عرفاني و فلسفي خواهد بود. اصل كتاب را كتابخانه مجلس در سال 1374 خريداري كرد و مركز نشر در سال 1381 متن كامل آن را به صورت عكسي منتشر ساخت. ماه گذشته بخش ايران شناسي دانشگاه ليدن كنفرانس ويژه اي در مورد اين كتاب در هلند برگزار كرد. چاپ عكسي نسخه هاي خطي ارزشمند، از فعاليتهايي بود كه پورجوادي علاقه زيادي به آن داشت:

            ـ مثنوي معنوي : از روي نسخه موزه قونيه، 1371

            ـ منطق الطير عطار: از نسخه مورخ 857 ق، 1373

            ـ ظفرنامه حمد مستوفي: از نسخه مورخ 807 ق، 1377

            ـ مرقع ني نامه جامي، 1380

            ـ مجموعه فلسفي مراغه، 1380

            ـ جنگ مهدوي: از نسخه مورخ 753 ق، 1380

از ديگر پروژه هاي بزرگي كه زير نظر دكترانجام شد، مجموعه سه جلدي شكوه ايران به زبان انگليسي بود. اين كتاب، ثمره تلاش پنجساله بيش از پنجاه نويسنده متخصص ايرانی وچند تن از برجسته‌ترين ايران شناسان خارجي است که در 1700 صفحه و با 1500 عکس تمام رنگي و نفيس‌ترين چاپ و کاغذ و صحافي در اواخر تيرماه 1380 انتشار يافت. ناشر انگليسي کتاب Booth-Clibborn Editions است.

            از كتابهايي كه پورجوادي تحرير و در دو سه سال گذشته در مركز نشر دانشگاهي به چاپ رسيد، مي توان به كتابهاي زير اشاره كرد:

            ـ اشراق و عرفان (مقاله ها و نقدها). 1380

            ـ رحيق التحقيق سرودهء فخرالدين مباركشاه (تصحيح). 1381

            ـ دو مجدد (پژوهشهايي درباره محمد غزالي و فخر رازي). 1381

            ـ رياض الافكار در توصيف خزان و بهار نوشته يارعلي تبريزي (تصحيح). 1382

گفتني است كتاب دو مجدد سال گذشته به عنوان كتاب سال ايران برگزيده شد.

            پورجوادي هم اكنون عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي است و گفته مي شود پيشنهاد رياست فرهنگستان و جانشيني حداد عادل را رد كرده است. در حال حاضر دكتر مر رييس جديد مركز نشر دانشگاهي كليه فعاليتهاي انتشاراتي مركز را به حالت تعليق درآورده تا در مورد نحوه ادامه آنها تصميم گيري كند.

           

لينكهاي مرتبط:

                        ـــ سايت فرهنگستان زبان و ادب فارسي

 

عكس اعضاي پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي

(دكتر پورجوادي. نفر هفتم ايستاده از سمت راست)

 

 

(نقل اين نوشته در نشريات كاغذي منوط به كسب اجازه نويسنده است!)

 






به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ۱۱:٤٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۳/۳/٢۸
    لینک مطلب   نظر شما ()