۱۳٩۱/۳/٢٩

 

«تقویم برگ‌های خزان» و «گنجشک‌ ناتمام»، اولین و دومین مجموعه شعرهای من هستند که به فاصله ده سال از هم چاپ شدند. اولی را نشر زلال در سال 1373 چاپ کرد. وقتی که دانشگاه من با همه طول و تفصیلش تمام شده بود و عازم پادگان گهرباران ساری بودم. چاپ این کتاب، مرهون حسن ظن و همراهی مرحوم قیصر امین‌پور بود. نشر زلال، یک‌سالی بود پا گرفته بود و امیر حسین مدرس امور داخلی آن را انجام می‌داد در اتاقی در وزارت ارشاد. «گنجشک‌ ناتمام» را پس از فترتی ده ساله خودم با کمک صادق رحمانی مدیر انتشارات همسایه چاپ کردم. فکر می‌کنم تیر 83 بود که چاپ شد. مجموعه شعرهای کوتاه من بود، محصول سال‌های 72 تا 74. بعد از گذشت بیست سال، هنوز هم شعرهای این مجموعه را بسیار دوست دارم. در فضایی که جریان شعر کوتاه داشت کم کم جانی می‌گرفت، «گنجشک‌ ناتمام» مورد توجه واقع شد. حالا، فایل Pdf هر دو کتاب را اینجا می‌گذارم. شاید دوستانی باشند که ندیده باشند.

ـ تقویم برگ‌های خزان، تهران، نشر زلال، 1373

ـ گنجشک‌ ناتمام، تهران، نشر همسایه، 1383

..

تاریخ رباعی فارسی سرشار از شباهت‌های ناگزیر است. این جمله، در آغاز یادداشتی قرار گرفته که به شباهت‌های ناگزیر رباعیات شاعران امروز اختصاص دارد. این‌ها، قلم‌اندازهایی هستند در حاشیه کتاب‌هایی که می‌خوانم. قسمت‌های بعدی این یادداشت نیز با فاصله مناسب، منتشر خواهد شد. این یادداشت را در وبلاگ «باران هزار ابر سرگردان» بخوانید.

ـ شباهت‌های ناگزیر (قسمت اول)، باران هزار ابر سرگردان، 26 خرداد 1391

..

عصر شنبه 27 خرداد ماه، حوزه هنری کرمان میزبان نشست نقد و بررسی مجموعه شعر «آوازهای عقیم باد» اثر منصور علیمرادی، شاعر حوزه هلیل در جنوب استان کرمان بود. در این نشست، عبدالرضا قراری و من و تعدادی از علاقه‌مندان شعر، با حضور خود شاعر، گپ و گفت صمیمانه‌ای در مورد ارزش‌های این کتاب داشتیم. «آوازهای عقیم باد»، مجموعه 18 شعر است که پیشنهادهای قابل توجهی در حوزه روایت در تلفیق زبان فخیم شاعرانه و گویش بومی دارد. صحبت من در این نشست، بیشتر حول این محور بود که در شعرهای این دو کتاب، ما با دو جهان و دو شخصیت متفاوت مواجهیم: جهان شهری و جهانی که برخاسته از زادبوم شاعر است. و از نظر من، توفیق شاعر و برجستگی این مجموعه بیشتر در شعرهایی است که بر فرهنگ بومی اتکا دارد و در بستری روایی، رنج‌های شاعر را به تصویر می‌کشد. عبدالرضا قراری نیز تأکید داشت که شاعر میان جهان سنتی و جهان مدرن معلّق است. «آوازهای عقیم باد» از مجموعه‌های خوب امسال است و ذهن قصه‌پرداز علیمرادی، با فضاسازی‌ها و تصویرگری‌های خلاّق و گفتگوهای زنده و با نشاط، بعضی شعرهای این مجموعه را به آثاری بسیار متفاوت تبدیل کرده است. از منصور علیمرادی، پیش ازین مجموعه داستان «زیبای هلیل» و مجوعه «شروگ ماه» که به گردآوری شعرهایی به گویش رودبار کرمان اختصاص دارد، منتشر شده است.

ـ آوازهای عقیم باد، منصور علیمرادی، کرمان، مؤلف (با همکاری نشر آموت)، 1391

ـ نخستین «نشست نقد کتاب» ویژه‌ی ادبیات استان کرمان برگزار شد.

 





کلمات کلیدی :کتابهای من و کلمات کلیدی :یادداشتها

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ٩:۳۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٩
    لینک مطلب   نظر شما ()



۱۳٩۱/۳/٢٠

مرا چشم‌های تو دیوانه کرده‌ست

همان چشم‌هایی که باران

همان چشم‌هایی که دریا

همان چشم‌هایی که از چند فرسخ بهار است.

..

تمام زمستان

به چشمان تو فکر کردم

و ذهنم پُر از استوا بود

تمام زمستان

به کندوی چشمان تو وصل بودم

عسل می‌تراوید از حرف‌‌هایم

تمام زمستان

در ِ خانه‌ام رو به گرمای شهداد وا بود.

..

مرا چشم‌های تو دیوانه کرده‌ست

همان چشم‌هایی که بی شک

صمیمی‌ترین چشم‌های جهان است

قدیمی‌ترین رویدادی که در روح تاریک انسان رقم خورد.

..

ترا می‌شناسند دیواره غارهای نخستین

ترا می‌نویسند شاعرترین دست‌ها از همان سطر اول

ترا می‌ستیزند عقل و دل از صبح خلقت.

..

گمانم تو بودی که با چشم‌هایت

به آدم هبوط از خدا را

به آدم عبور از خودش را

به آدم فرا رفتن از پلّه عشق را یاد دادی.

..

نه این کوچه‌های شلوغ از شقاوت

نه این بام‌های تهی از کبوتر

نه این دست‌هایی که آیینه بودن بلد نیست

نه این لحظه‌هایی که یک در میان خشم و نفرین و درد است

خودت خوب می‌دانی ای عشق

مرا چشم‌های تو دیوانه کرده‌ست.

 

 





کلمات کلیدی :شعر نیمایی

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ۱٠:٥٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٢٠
    لینک مطلب   نظر شما ()



۱۳٩۱/۳/۱٩

 

اول. «رباعی سرگردان» اصطلاحی است که حدود 150 سال پیش والنتین ژوکوفسکی ایران‌شناس روس درست کرده و منظور از آن، آن دسته از رباعی‌هایی که است که در منابع، میان چند شاعر مشترک است. یعنی چند تا صاحب دارد و سرش دعواست. بعضی رباعیات مشهور پارسی، بیش از ده نفر وکیل وصی پیدا کرده و علت اصلی این دعواها، دو سه چیز بیشتر نیست. یا خود شاعر، یک رباعی معروف را به اسم خودش کرده و صاحب آن شده است و یا دیگران، دانسته و ندانسته، یک رباعی را به چند نفر بخشیده‌اند. معمولاً در رباعیات سرگردان این علت دوم بیشتر رایج است. یعنی، انگشت اتهام در این قبیل موارد به سمت جُنگ‌پردازان و تذکره‌نویسان است. آنها هستند که با بی‌دقتی و تکیه بر مسموعات، زمینه دعوا را فراهم می‌کنند. البته، بین شاعران که ششصد هفتصد سال پیش مُرده‌اند و روح‌شان ازین قبیل مسایل بی‌خبر است، دعوایی نیست. دعوا بین ادبا ست که می‌خواهند حرف خودشان را به کرسی بنشانند. من خودم فکر می‌کردم با گسترش وسایل ارتباط جمعی و رسانه‌های گروهی و سهولت دسترسی به اطلاعات و منابع، این مشکل در دوران معاصر دیگر وجود نخواهد داشت. یعنی در رباعی امروز ما نباید شاهد بروز مشکل رباعیات سرگردان باشیم. اما هستیم و یکی از متهمان آن، خود منم که در دامن زدن به این معضل نقش داشتم و توضیح خواهم داد. وقتی این مسئله در دنیای امروز حل نشده، خودتان حساب کنید که در دوران قدیم چه خبر بوده است.

دوم. امسال در نمایشگاه کتاب تهران، هم‌زمان سه گزیده رباعی امروز منتشر شد. یکی کتاب خودم بود: در آستانه تازه شدن، 100 رباعی امروز، مشهد، سپیده‌باروان. دوم، کتاب دوستم عزیزم آقای میلاد عرفان‌پور که خودش یکی از علمداران این عرصه است: چاره‌ها، گزینه رباعی معاصر، قم، شهرستان ادب. و کتاب سوم، به همت شاعر صمیمی آقای سید احمد حسینی منتشر شده: یک به علاوه سه، گزیده رباعی امروز ایران، تهران، انتشارات جمهوری. انتشار این سه کتاب، نشان می‌دهد که جریان رباعی امروز یک جریان قوی و سازنده است و ضرورت دارد مورد بررسی جدی قرار گیرد. در آستانه تازه شدن، خلف گوشه تماشای من است و از دل همان کتاب بر آمده و و مقدمه آن، بخشی‌ش برگرفته از همان کتاب و بخشی‌ش که مربوط به رباعی دهه هشتاد است، مطالب جدید دارد. همچنین، به رغم آنکه تعداد رباعیات برگزیده کتاب، اجباراً محدود بود، نیمی از رباعیات آن جدید است و مربوط به دهه هشتادی‌هاست: میلاد عرفان‌پور، زهیر توکلی، مصطفی حسن‌زاده، امید مهدی نژاد، عباس صادقی زرینی، علیرضا دهرویه، اصغر عظیمی مهر، محمد قائدی، محمدرضا مختارنژاد، داود ملک زاده، مریم حقیقت و... در این نوشتار، قصد بررسی این سه کتاب را ندارم. غرض پیوند برقرار کردن میان بخش اول و دوم این یادداشت است.

سوم. من و میلاد عرفان‌پور عزیز، در کتاب‌های خودمان، ناخواسته به تولید دو رباعی سرگردان کمک کرده‌ایم. نخست، از خودم می‌گویم. در صفحه 90 کتاب در آستانه تازه شدن، دو رباعی از علی مظفر نقل شده که منبع من، وبلاگ این بزرگوار بوده است. رباعی نخست، این است:

ما را ز دل خویش چه غافل کردند

فهمیدن عشق را چه مشکل کردند

انگار کسی به فکر ماهی‌ها نیست

سهراب! بیا که‌ آب را گل کردند

بعد از چاپ کتاب، یکی از دوستان عزیز متذکر شد که این رباعی با تغییرات اندکی، از‌ آن سعید بیابانکی است. بلافاصله به آقای بیابانکی پیام دادم و از ایشان سؤال کردم. گفتند از رباعیات دهه هفتادی من است و با اینکه در جلسات بسیاری خوانده‌ام و دوستان بسیاری شنیده‌اند، در هیچ‌کدام از کتاب‌هایم چاپ نشده است. برای‌ آقای مظفر در وبلاگ‌شان کامنت گذاشتم و ایشان از وجود رباعی آقای بیابانکی اظهار بی اطلاعی کردند و گفتند محصول سال 86 یا 87 است. عجالتاً این مورد را به حساب «توارد» می‌گذاریم. در عالم ادبیات بسیار اتفاق افتاده که دو نفر بدون اطلاع از کار یکدیگر، شعرهای کاملاً مشابه بگویند! همینجا، اول از سعید بیابانکی عذر می‌خواهم و سپس، از خوانندگان کتاب مذکور.

رباعی سرگردان بعدی، این رباعی مرحوم قیصر امین‌پور است که میلاد عرفان پور آن را به اسم مرحوم سید حسن حسینی ثبت کرده است (چاره‌ها، ص 97).

ما دشمن آه و آوخ و افسوسیم

با شوق لبان مرگ را می‌بوسیم

دریا دریا اگر ز ما برگیرند

کم می‌نشویم، ز آنکه اقیانوسیم

تذکر این دو مورد به‌خاطر آن بود که خوانندگان هر دو کتاب از اشتباه در بیایند و پرونده رباعیات سرگردان از این‌که هست سنگین‌تر نشود.

 

 





کلمات کلیدی :یادداشتها و کلمات کلیدی :مسایل رباعی

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٩
    لینک مطلب   نظر شما ()



۱۳٩۱/۳/٧

 

تاک، عاشق وار

طرّه‌هایش را رها کرده‌ست

                           روی شانهء دیوار

باد

می‌رود در کوچه مستامست.

..

خستگی، گاهی

خواب می‌خواهد کنار تو

گاه بی‌خوابی.

..

روزمرّگی

به خواب‌های من نفوذ کرده است

خواب تازه‌ای به چشم‌های من ببخش

چشم تازه‌ای به خواب‌های من.

..

خداوندان بارانند چشمانت

مرا سرسبز

مرا سیراب.

..

عشق را

هیچ پایانی نیست

یار وقتی که تویی.

 





کلمات کلیدی :شعر کوتاه

به قلم : سید علی میرافضلی ; کتابت در ساعت ٩:۱٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/٧
    لینک مطلب   نظر شما ()